Gelezen door: André Oyen (3553 boeken)

Citaat: "Ik heb deze bundel Paranoia genoemd, zonder te bedoelen dat de personages die er in optreden aan deze geestesziekte lijden. Ik ben geen psychiater, ik stel geen diagnose. Maar ik heb gedacht aan allen die lezen zoals ik schrijf: met een rad van fortuin in hun achterhoofd, een ongeluksvogel op hun schouder en een alles behalve schokvrij opgehangen compas in hun borst."

W.F. Hermans (1921) debuteerde als prozaist met Conserve in 1947. Enkele novellen die hij eind jaren veertig geschreven had, bundelde hij 1953 in Paranoia. Het werk is inmiddels al aan zijn twintigste druk toe en dat komt volgens mij omdat je er al de bekende Hermans 'thema's, zoals pessimisme, misantropie en chaos, in aan bod komen

Het boek bevat zes verhalenpareltjes die nog altijd even genietbaar zijn. Om te beginnen is er het beruchte Preambule dat duidelijk apart staat van de andere vijf verhalen. Dit komt omdat het stuk als enige geschreven is in de ikfiguur, waarbij duidelijk blijkt dat Willem Frederik Hermans zélf aan het woord is. Ook staat het los van de andere delen doordat er geen verhaallijn in zit, terwijl dat in de vijf verhalen wel zo is. De personages in Paranoia moeten, volgens de ik in de Preambule “niet zozeer worden beschouwd als geestzieken, maar als figuren die ten prooi zijn gevallen aan hun eigen waan of aan die van de anderen. Zij kunnen niet ‘inzien waarom het ene gebeuren zou en het andere niet’ en klampen zich wanhopig vast aan datgene wat blijft en in hun ogen een ‘systeem’ vormt".

De beeldspraak, beschrijvingen, dialogen en andere stilistische middelen die Hermans gebruikt, worden meestal gebruikt in functie van de thema’s en ideeën die hij in ieder van zijn verhalen wil presenteren. WO II is heel sterk aanwezig in deze verhalen. Toch is die oorlog op zich minder aanwezig dan de trauma's en het leed dat hij veroorzaakt. De mens is tenslotte overgeleverd aan de chaos van de wereld waarin hij leeft. Er bestaat geen lotsbestemming, enkel noodlot. Verlossing en vergeving evenmin. Het is trouwens somberheid troef in de verhalen, maar wat een vertelkunst!