Paleis van verlangen

Gelezen door: Veerle Bonte (23 boeken)

Paleis van verlangen is het vervolg op Tussen twee paleizen en het tweede deel van de Egypte-Trilogie. (De suikersteeg is de derde en laatste episode).

Er is een periode van vijf jaar vol rouw verstreken binnen het gezin Abd al-Gawwaad en in het tirannieke karakter van de vader is plaats gemaakt voor verdriet en berusting. De dochters zijn het huis uit en Jasien is te oud om nog onder invloed van zijn vader te staan. We volgen de jongvolwassen Kamaal in zijn speurtocht naar "het ware". Hij valt ten prooi aan een verscheurende platonische liefde die hem met een kaakslag beloont. De ontdekking van filosofie en wetenschap brengt zijn geloof aan het wankelen en zijn politiek idealisme wordt beproefd door de Egyptische leiders van de jaren twintig. De ontgoochelingen stapelen zich op en hij bekijkt alles met een nieuw, kritisch oog: liefde, vriendschap, geloof. Hij ruilt zijn oude idealen en strenge leefwijze in voor drank en vrouwen, maar ook zij brengen uiteindelijk geen voldoening.

In Tussen twee paleizen stond nog het hele gezin centraal en Mahfoez presenteerde hun levenswandel en dagelijkse bekommernissen met een vleugje humor. Paleis van verlangen gaat dieper, ook al blijkt dat nog niet direct uit de eerste hoofdstukken. De nieuwsgierige lezers worden eerst geïnformeerd hoe het hun geliefde personages ondertussen is vergaan, maar daarna verdwijnen de vrouwen naar de achtergrond zodat meer ruimte overblijft voor een grondige karakterschets van Kamaal, Jasien en Ahmed.

Niettemin blijft de verhaalstijl heel smaakvol. Ik ben positief verrast door deze wending en ik vermoed dat Mahfoez veel van zichzelf in Kamaal heeft gestopt. Kamaal is in elk geval een heel geloofwaardig personage en zijn twijfels zullen voor velen herkenbaar zijn. Het nawoord van Richard van Leeuwen leert ons tenslotte dat de moslimwereld de schrijver verwijt dat hij godsdienst inruilt voor wetenschap, waardoor zijn boeken vaak verboden zijn. In 1994 werd hij neergeschoten door een moslimfundamentalist, maar overleefde de aanslag.

Gelezen door: Majo de Saedeleer (41 boeken)

In 1991 verscheen de Nederlandse vertaling van Paleis van Verlangen, het tweede deel van de trilogie Tussen Twee Paleizen. Ik kocht het. Van de auteur, Nagieb Mahfoez had ik pas gehoord toen hij drie jaar eerder de Nobelprijs voor Literatuur had gekregen. Van de Arabische literatuur kende ik helemaal niets.

Het werd een aangename kennismaking en een heerlijke leeservaring. Mahfouz vertelt vanuit de setting van een Caïrese familie en haar entourage. Mijn kennis over Egypte hield op bij de piramiden. Het decor en het gedachtegoed van deze roman waren ongewoon en exotisch: er ging een wereld voor me open. Maar de personages die kon ik wél herkennen. Een familiegeschiedenis in de Vlaamse Westhoek of in Caïro is de setting bij uitstek om een samenleving in al haar kleuren en variëteiten te tekenen: generatie- en andere conflicten, liefdesperikelen, begeerte, eenzaamheid, aftakeling en ziekte, vriendschap en haat, macht en onmacht, en natuurlijk politieke discussies en botsende religieuze belevingen. Mannen en vrouwen, levend in werelden die elkaar nauwelijks schijnen te raken, maar o wat kennen ze elkaar goed en hoeveel houden ze – soms - van elkaar.
Als ik over Egypte hoor, is Mahfoez nog steeds mijn ijkpunt. Tijd om te herlezen?