Gelezen door: André Oyen (3553 boeken)

Paul Van Ostaijens werk wordt al decennia lang door literatuurwetenschappers onderzocht en zijn poëziebundels zijn populair, maar het filmscenario De bankroet jazz bleef tot nog toe een van de onbekendste teksten uit zijn werk.

Deze uitzonderlijke tekst uit 1921, die alleen in handschrift bewaard bleef, werd tot op heden alleen in Borgers’ Verzameld werk opgenomen. Deze nieuwe boekuitgave is betrouwbaarder en toegankelijker, door de nauwkeurige teksteditie, het voorwoord van Marc Reynebeau, noten en een verantwoording. Ook kan men het handschrift in een kleurenfacsimile bekijken én is de eerste versie van de tekst toegevoegd, die Borgers alleen bibliofiel uitgaf.

In het door de Eerste Wereldoorlog verwoeste Europa ontbrandt in een sloppenwijk van Berlijn een dadaïstische revolutie door middel van jazzmuziek. De jazzrevolutie verspreidt zich over alle landen van Europa en stort met een waanzinnig financieel plan geheel Europa in een feestelijk bankroet. Jazz laat alle verschillen verdwijnen, of het nu die tussen volkeren, klassen of geslachten zijn. Dada lijkt het pleit te hebben gewonnen. Lijkt…..want de realiteit is anders. De regering blijkt alleen haar strategie te hebben gewijzigd.

De bankroet jazz van Paul van Ostaijen is een boeiend en zeer bijzonder werk. Het is waarschijnlijk het eerste filmscenario dat in de Nederlandse taal is overgeleverd en tegelijkertijd het eerste volwaardig dadaïstische filmscenario ter wereld. Van dit scenario is nu een film gemaakt.
Leo van Maaren en Frank Herrebout hebben dit scenario gebruikt om er een stille film van te maken, bijna uitsluitend opgebouwd uit fragmenten van films uit de jaren tien en twintig, opgesmukt met tussentitels uit het scenario van Paul van Ostayen. Voor mij, bescheiden van Ostayenfan, was en zijn boek en film, die samen verkrijgbaar zijn, toch wel een openbaring.