Gelezen door: Theo Schippers (104 boeken)

Citaat: "n de afgelopen jaren had Nancy aardig wat ervaring met oosterse mannen opgedaan. Daarom had ze haar haar zo overdreven blond geverfd, het was die helblonde kleur waar de mannen geen weerstand aan konden bieden. Alleen zij wist wat ze met die ontheemde mannen had gedaan wanneer ze haar benen had ontbloot en zuchtte: ‘O, die panty doodt me.’ Nu had ze Memed op haar krappe bruine bank gekregen. De arme automonteur die eerst niet naar boven wilde komen zat nu gebroken op de bank en keek naar haar. ‘Wat wil je drinken, Memed,’ zei ze nog een keer. ‘O, ja sorry, maakt niet uit. Eigenlijk niets, ik moet rijden en ik ga zo weer weg.’ ‘Oosterse mannen houden van zware drank, bier vinden ze niets. Ze zijn ook geen wijndrinkers, ze denken dat wijn voor vrouwen is, ze willen direct de alcohol voelen. Pure alcohol,’ zei Nancy, ze zette een fles wodka en een fles rode wijn op de tafel voor de bank en liet zich naast Memed op de krappe bank vallen. Ze masseerde haar blote vlezige dijen, klaagde nog eens over haar panty en wapperde met haar wijde rok om haar benen wat lucht te geven."

Stijl
Allereerst vond ik het boek niet aangenaam om te lezen vanwege de stijl. Abdolah beheerst het Nederlands niet zo goed en dat voel je. In het begin lijkt het opzettelijk gedaan, om de verwarring van de eerste migrant te duiden die nog niet goed Nederlands kan praten, en dan heeft dit eenvoudige taaltje een charme.
Maar wanneer dit zich doortrekt in beschrijvingen, in pogingen tot poëzie, en wanneer het gaat om echte Nederlanders, klopt dit taalgebruik echt niet meer.
We lezen ook niet wat de personages zelf ervaren, we lezen voortdurend korte fragmenten over hen, en die vertelstijl gaat vervelen.
Tenslotte zijn er ook constante verwijzingen naar duizend-en-één nacht, maar steeds in dit heel simplistisch taalgebruik.

Inhoud
Maar de inhoud vind ik altijd het belangrijkste, en Kader Abdolah heeft wat mij betreft helemaal niets verteld in dit boek. De bedoeling van Abdolah was om, gebruikmakend van eigen ervaringen, uit te leggen hoe migranten aankomen in Nederland, en hoeveel harder Nederland is geworden voor migranten na vijfentwintig jaar.
Dit vind ik in de tekst niet terug. Ook in de beginperiode zijn de Nederlanders in het boek wantrouwig, ze zijn enkel vriendelijk met vreemdelingen omdat het moet van hun geloof, maar zodra het eigenbelang in het gedrang komt (teveel migranten in mijn café, dat zal de toeristen afschrikken, jullie mogen niet meer binnen) waren die Nederlanders vroeger al even hard als ze nu zijn. En er waren evenzeer Nederlanders met goede bedoelingen toen, als die er te vinden zijn op het einde van het boek.

Cliché-bevestigend
Goed, wellicht zijn zaken die Abdollah vertelt echt gebeurd. Het probleem ligt er niet in om die steretiepen te vertellen, die moeten we ook weten. Het probleem ontstaat wanneer je daar als schrijver stopt, en niets dan clichés brengt.

Abdolah heeft erg cliché-bevestigend geschreven, zowel voor Nederlanders als voor migranten.
Over Nederlanders heeft Abdolah vooral de clichés bevestigd die migranten over hen hebben (in dit land doet iedereen het met iedereen - mag dat niet wat genuanceerder? Moet Abdolhad echt een personage neerzetten, een vrouw die vrijwilligershulp doet voor migranten, en die elke migrant in haar bed wil? Moet echt de helpster van kerk een kind maken bij de eerste migrant? Kon er niet eens een migrant een Nederlandse vrouw ontmoeten die niét zomaar met iemand in bed duikt, en/of een vrouw die weet wat echte liefde is? Waarom ontbreken die vrouwen in het boek? En is het echt zo dat homo’s een migrant die goed kan schilderen moreel zullen verplichten om naaktschilderijen van mannen te maken tegen zijn zin, ja om zelfs mee te rijden in de Gay Pride? Ik ken veel homo's, en ze zijn allen zeer respectvol. Is het niet helemaal overtrokken om het huis van deze homo’s te beschrijven waar penissen en ballen aan de muur hangen… zo'n huizen van homo's heb ik nog nooit gezien).

Er zullen ongetwijfeld Nederlandstalige moslims Abdolhahs boek lezen, en zij worden hierdoor alleen maar bevestigd in de clichés die ze hebben over onze westerse landen als losbandige landen, in hun clichés over homo’s, en tot overmaat van ramp worden ze net zo goed bevestigd in de stereotiepe beelden die ze van hun eigen gemeenschap hebben. Want ook daar ontbreekt het Abdolhah aan moed, aan openheid om de migrantengemeenschap anders dan stereotiep te beschrijven.

En de vrouwen?
We lezen haast uitsluitend over extreme situaties. Met het alledaagse leven van de migranten maken we nauwelijks kennis. De grote afwezigen in dit boek zijn ook de migrantenvrouwen. Ze komen enkel in beeld als ze alleenstaand zijn en met een Nederlander (of een andere migrant) huwen. Maar de getrouwde migrantenvrouwen? Het lijkt alsof ze niet bestaan. In één zinnetje kon ik lezen dat ze aan de andere kant van de straat dan de mannen, met elkaar praatten. Her en der stond dat ze werkten in winkels of aan de lopende band. Ze doen het huishouden, ze ondergaan de seks van hun man. Verder lijken ze niet te bestaan. Alweer een stereotiep bevestigd.

Recept
- Neem om het even welke soap met al zijn extreme verhalen
- Vervang de personages door migranten in een Nederlands dorp, en enkele Nederlandse dorpelingen
- Van de stijl haal je een beetje moderniteit weg (gsm, computer, rappers) en je voegt een scheut toe van duizend-en-één nacht vertellingen
- Zet de filmserie om in een boek
- En daar heb je een cliché-bevestigend boek, zonder noemenswaardig interessante inhoud, zonder schoonheid in stijl, zonder schoonheid in scenario, en zonder humor.

Zielig
Wat ik aan dit boek overhoud, is de wetenschap dat het erg zielig is hoe mensen uit alle culturen, en waar ze ook naartoe migreren, blijven denken vanuit stereotiepen en deze bevestigen. Deze stereotiepen bestaan natuurlijk wel. Ze mogen ook gezegd worden. Maar er moet wat tegenover staan. Want er is meer dan dat alleen. En moet juist een schrijver niet ook nuanceren, ruimte openlaten of creëren voor andere mogelijkheden in denken en handelen? Abdolah heeft niet deze moed, deze edelmoedigheid, warmte en openheid.