Het een als het ander

Gelezen door: Katja Feremans (74 boeken)

Citaat: "[…] en in de schilderkunst en de liefde – in zowel het een als het ander – verandert de tijd zelf ook van vorm: de uren gaan voorbij zonder uren te zijn, ze worden iets anders, ze worden hun tegendeel, ze worden tijdloosheid, ze gaan voorbij in minder dan geen tijd."

Van de roman Het een als het ander zijn er conform de instructies van de Schotse Ali Smith (1962) twee versies in omloop. De ene opent met het verhaal van de zestienjarige George, de andere met dat van de vijftiende-eeuwse renaissanceschilder Francesco del Cossa.

George, oftewel Georgia, blikt terug op haar reis met haar moeder en broertje Henry naar het Noord-Italiaanse Ferrara. Daar wilde haar moeder de allegorische fresco’s van Francesco del Cossa in Palazzo Schifanoia gaan bezichtigen. Een paar maanden na deze reis is haar moeder plots gestorven. Alles wat George sindsdien doet, is doortrokken van het wachten tot haar moeder terugkomt uit de dood. Maar de dode die opstaat en op de voorgrond treedt, is een andere: de frescoschilder die haar moeder zo fantastisch vond en in wie George zich is gaan verdiepen, samen met Helena, die ineens in haar leven kwam, en haar in die richting stuurt.

In het andere deel van de roman – allebei zijn ze getiteld ‘Een’ – wordt Francesco del Cossa als een pijl teruggeschoten in het zijn. Hij belandt in zaal 55 van The National Gallery in Londen waar zijn werk ‘De heilige Vincentius Ferrer’ hangt. Hij geraakt er in de ban van de jongen die in de zaal zit, maar plots achter een vrouw aan gaat. Del Cossa beslist het tweetal te volgen. Die jongen blijkt het meisje George te zijn. Terwijl de schilder George in de gaten blijft houden, doorloopt hij zijn eigen leven. Zijn echte biografie is uiterst beknopt, wat Ali Smith de ruimte geeft om aan het verzinnen te slaan. Zo heeft ze onder meer de man/vrouw-tweespalt in het leven van Francesco del Cossa binnengesluisd.

Ali Smith is een bijzonder inventieve schrijfster. Toch is deze roman meer dan een speelvijver voor taal- en vormexperimenten, het is ook een ode aan vriendschap tussen zielsverwanten.

Gelezen door: els lens (45 boeken)

Citaat: "Het kostte me maanden om de maanden te schilderen. Ik schilderde dingen zowel dichtbij als veraf. In het bovenste deel gaf ik de eenhoorns doorschijnende horens. In het onderste deel voorzag ik de paarden van ogen die je door de zaal kunnen volgen, want dat zijn de ogen van God en wie die in een schilderij of een fresco heeft houdt de ogen vast van iedereen die naar zijn werk kijkt, en dit is geen godslastering, slechts een herinnering aan de macht van de blik van buiten ons die ons overal volgt."

Het boek bestaat uit twee delen. Het ene deel gaat over een Renaissance-schilder in 1460 en het andere over een jong meisje in het begin van de 21e eeuw. Een vreemd boek. Het wordt uitgegeven in twee verschillende versies. In de ene versie begin je met het verhaal van het hedendaagse meisje en in de andere versie begin je met het verhaal van de kunstenaar.

Bij mij begon het met de kunstenaar. (Dat vond ik ook het interessantste, hoewel het een beetje verwarrend is, omdat die schilder ergens vanuit het hiernamaals het meisje lijkt te ZIEN.) Het hedendaagse meisje rouwt om haar moeder, en denkt terug aan een reis die ze samen met haar moeder maakte. Ik vind het meisje een betweter en had veel meer sympathie voor het andere hoofdpersonage, de 15e-eeuwse schilder. Het gaat over een vrij onbekende schilder, die aan fresco's werkt in een paleis. Hij beschrijft in detail hoe hij de kleuren mengt en hoe de fresco's tot stand komen. Ik dacht dat het verzonnen was, maar 10 blzn. voor het einde ben ik het toch eens gaan opzoeken, en die schilder heeft echt bestaan. Francesco del Cossa. En die fresco's bestaan echt.