Gelezen door: André Oyen (3553 boeken)

Citaat: "Ook wij zullen alles vergeten wat ooit over haar haar werd verteld, geroddeld, gefantaseerd en gelogen. We zullen vergeten hoe zij zelf flink heeft meegewerkt aan het imago van een liegende legende, niet altijd bewust of met slechte bedoelingen maar omdat ze het zich soms niet meer herinnerde of zo vaak anders had verteld dat ze het op de duur zelf geloofde."

Toon Hillewaere (1942) is oud-leerkracht Frans en gewezen coördinator aan het Vormingsinstituut voor kmo’s in Veurne. Zijn liefde voor de Franse taal en het Franse chanson vertaalt hij in zeer gewaardeerde schrijfsels over Brassens, Brel en recent Edith Piaf. In 2010 publiceerde hij 'Brelwaerts, een biografie van Jacques Brel.'

Over een van de iconen van het Franse chanson, Edith Piaf, verschenen in de loop der jaren tal van biografieën, de een al gekleurder dan de andere. Op 10 oktober 1963 overleed Edith Piaf in Mougins aan de Azurenkust. Maar omdat ze per se in Parijs wilde sterven, werd haar lichaam in een ambulance naar Parijs gebracht, waar een dokter haar dood op 11 oktober officieel vaststelde. Deze anekdote is tekenend voor Piafs liefde voor Parijs, de stad die haar als chansonnière onsterfelijk heeft gemaakt. En die liefde was wederzijds: le tout Paris liep te hoop wanneer de lijkstoet naar de begraafplaats Père-Lachaise trok, het archieffragment hieronder spreekt voor zich.

Edith Piaf blijft bekend en bemind om haar chansons die een ode zijn aan het leven en de liefde, ook al ging het haar in haar privéleven allerminst voor de wind. Als kind trok zij rond met haar vader die straatartiest was, op haar vijftiende moest ze voor zichzelf instaan. Ze bezingt in 'L'Hymne à l'amour' (1950) een onvoorwaardelijk geloof in de liefde, enkele maanden nadat haar grote liefde Marcel Cerdan, de Franse wereldkampioen boksen, omkwam in een vliegtuigongeluk. Op haar tweeënveertigste huwt Piaf opnieuw met de twintiger Théo Sarapo. Met hem zingt ze in 1962 nog het duet 'A quoi ça sert l'amour'. Of zij niet denkt aan wat rust na zo'n bewogen leven? "Neen, want de dag dat je rust, voel je je al een beetje dood."

In de eerste Nederlandstalige biografie ontdoet auteur Toon Hillewaere haar ‘officiële’ biografie van leugens en legendes en schetst hij voor het eerst wie in feite Piaf was, welk leven ze leidde. Een leven dat een aaneenschakeling blijkt van bewuste en onbewuste leugens. Toon Hillewaere probeert in zijn biografie 'Edith Piaf: een liegende legende?' de feiten van de fictie te scheiden. Deze allereerste biografie van Piaf in het Nederlands — een jeugdzonde van Jeroen Brouwers buiten beschouwing gelaten — wil de échte Piaf en het leven dat ze leidde, schetsen. Hillewaere heeft Piaf nog in levende lijve te hebben meegemaakt. Voor zijn eenentwintigste verjaardag kreeg hij immers een ticket cadeau voor een optreden van haar in de opera van Rijsel in maart 1963. Dat blijkt achteraf haar laatste te zijn geweest. De zangeres met de hartverscheurende stem is dan nog slechts een schim van haar vroegere zelf.

De auteur ziet een voormalige legende die — krom van de reuma en geplaagd door zware leverproblemen — aan het kraken was. Ook haar stem was gebroken. Het optreden had iets zieligs, maar zorgde wel voor een levenslange fascinatie, die nu resulteerde in deze biografie. Hillewaere komt alvast goed gedocumenteerd te voorschijn. Het boek is dan ook het resultaat van tien jaar onderzoek en lezingen. De auteur las zowat alle belangrijke biografieën die er in het Franse taalgebied over Piaf te vinden zijn en legde die naast elkaar om inconsequenties in Piafs levensverhaal te vinden. En die zijn legio. Piaf en haar entourage hadden er immers een handje van om haar liederlijke levenswandel in ‘officiële’ biografieën nog wat meer op te smukken en te kleuren, omdat ze al vroeg doorhadden dat sensatie natuurlijk verkoopt. De ettelijke tegenstrijdigheden ging hij dan checken bij de laatste levende getuigen uit de vriendenkring van Piaf. Hillewaere noemt zich ‘onderzoeksrechter, noch onderzoeksjournalist, en moet dus niet op zoek gaan naar de waarheid.’

Het moet worden gezegd, het is indrukwekkend welk gedetailleerd beeld Hillewaere schetst van Piafs leven en werk. Van het armtierige begin als dochter van een circusartiest, rondzwervend met haar vader, over haar prille carrière als straatzangeres, de doorbraak, de grote successen in de Olympia, de Amerikaanse tournees tot en met de laatste optredens in Rijsel: Hillewaere geeft blijk van een enorme feitenkennis. Daarnaast zet hij ook haar persoonlijke leven in de verf, met als rode draad de ontelbare levensgezellen, de ettelijke auto-ongevallen en het blijkbaar onontkoombare drankmisbruik waar ze uiteindelijk grotendeels aan ten onder ging.

Nu voegt deze biografie voor mij persoonlijk niets echt belangrijks toe aan hetgeen ik over haar weet door andere biografen. Voor mij is de artieste en haar werk het belangrijkste want de herinnering is altijd wel gekleurd. Maar los daarvan blijft het boek een indrukwekkende prestatie, een toonbeeld van bewonderenswaardig bronnenonderzoek en research en het bewijs dat de grote Edith Piaf nog altijd mensen inspireert.