Gelezen door: André Oyen (3553 boeken)

Citaat: "Over naakte lijken die van bloed nog druipen/ Hoor ik hem met zachte tred voortsluipen./ Teder trapt hij op gebarsten ribben,/ Sluit glimlachend half verstijfde lippen./ Eén keer houdt hij, moe glimlachend, deze rede:/ Ze noemen mij de Dood en ik ben – Vrede./"

De Oostenrijkse auteur Joseph Roth (1894-1939) is eigenlijk alleen als romanschrijver en journalist bekend. Maar tussen 1912 en 1924 schreef hij ook een kleine 150 gedichten, waaruit samensteller Niels Bokhove voor deze mooie bundel er 28 koos, alle hun inspiratie vindend in WO I, deels tijdens en deels na de oorlog geschreven.

Moses Joseph Roth werd geboren in het toenmalige Oostenrijkse plaatsje Brody aan de Russische grens. Hij vluchtte in 1933 voor de nazi’s naar Parijs en woonde in 1936 enige tijd in Amsterdam, waar Allert de Lange, De Gemeenschap en Querido werk van hem uitgaven. Roth leidde een literair en journalistiek bestaan en was daarin evenzo een zoeker als een opportunist; waar het geld was, daar schreef hij, want overtuigingen ruilde hij gemakkelijk in. Hij werd van sociaaldemocraat conservatief, van scepticus katholiek, tijdens ballingschap in Frankrijk een Oostenrijks royalist. Maar in iedere overtuiging was hij dan weer wel principieel en schreef hij messcherp. Tot een delirium tremens zijn productie voorgoed stopte, schreef Roth dertien romans, acht verhalenbundels, drie bundels essayistisch en journalistiek werk en nog zo’n duizend losse artikelen. Daarnaast had hij geruime tijd ook dichterlijke ambities.

Vader en dochter Stefaan en Anke van den Bremt verzorgden de vertaling. Zoals veel van zijn collega-schrijvers toen en nu begon ook hij met poëzie. Zijn eerste gedicht verscheen in 1912. Eind 1924 raakte zijn dichtader ineens verstopt en zou nooit meer opengaan. In die jaren heeft hij tussen de 130 en 150 gedichten geschreven. In deze bundel zijn 28 gedichten afgedrukt, beginnend met zijn debuut in Österreichs Illustrierte Zeitung: 'Welträtsel' (17 oktober 1915) en eindigend met 'Wo?' dat in dezelfde krant op 6 februari 1916 verscheen. De geselecteerde gedichten hebben alle de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog als onderwerp. Enkele zijn nog nooit eerder verschenen. Daarnaast bevat de bundel in de vertaling van Bokhove zelf elf knappe reportages.Deze reportages zijn geschreven in de periode tussen 1915 en 1935 en hebben ook de Grote Oorlog als thema.

We maken kennis met Roth als reporter, lezen over het begin van de oorlog, de dood van keizer Franz Joseph I in 1916, gruwelijke oorlogsinvaliden en de naoorlogse terugblikken op die oorlog: monument, veteranen, fronttoerisme en bioscoopfilms. Deze bundel heeft de Eerste Wereldoorlog als onderwerp, maar is een regelrechte aanklacht tegen elke vorm van geweld en de waanzin van elk gewapend conflict waarin mensenlevens - van burgers en soldaten - van nul en generlei waarde lijken te zijn.