De vlammende wereld

Gelezen door: Katja Feremans (74 boeken)

Ook al werd het werk van de fictieve New Yorkse kunstenares Harriet Burden in de jaren zeventig en tachtig geëxposeerd, ze kwam nooit echt onder de schaduw uit van haar echtgenoot, een gevestigde kunsthandelaar. Na zijn dood in 1995 keerde ze het kunstwereldje van Manhattan de rug toe en kocht een pakhuis met groot atelier in Brooklyn, toen nog een sjofele wijk. Daar zette ze eind jaren negentig een experiment op dat na vijf jaar voltooid zou zijn en waarvoor ze drie mannelijke kunstenaars onder de arm nam, die elk onder hun eigen naam nieuw werk van haar zouden tentoonstellen. Met dit project wilde Harriet – ook wel 'Harry' – Burden de aandacht vestigen op het glazen plafond voor vrouwen in de kunstwereld. Tegelijk wou ze onderzoeken hoe de pseudoniemen waarvan ze zich bediende niet alleen de perceptie maar ook het karakter van haar werk zouden beïnvloeden.

De drie exposities waren een succes, alleen liep de derde achter de schermen uit de hand, omdat haar mannelijke alias zich niet aan de spelregels hield en bovendien zijn masker misbruikte om haar op een teer punt te treffen.

Het was haar nieuwe geliefde die eens terloops zei dat haar project ‘Maskings’ vooral haar eigen onzekerheid maskeerde, waarmee hij meteen de kern raakte van haar wezen. Wie Harriet Burden was, wordt in deze roman gesuggereerd aan de hand van getuigenissen die verzameld zijn door een hoogleraar esthetica die zich na Burdens dood in haar pseudoniemenproject is gaan verdiepen. De vlammende wereld is het eindresultaat van dit onderzoek en is dus een verzameling van stemmen, onder meer van de zoon en de dochter van Harriet Burden, van andere mensen die dicht bij haar stonden, maar ook van spelers uit de kunstwereld. Ook bevat de anthologie fragmenten uit de notitieboeken waarin de uiterst belezen kunstenares jarenlang aantekeningen had gemaakt over wat ze las, dacht, voelde en meemaakte.

Automatisch ontstaat er door die structuur een gefragmenteerde roman. In het begin is het wennen aan al die tonen en stijlen, maar gaandeweg rol je erin en merk je dat je voor de ene meer sympathie begint te voelen dan voor de andere. Van alle bijdragen zijn die van Harriets nieuwe partner, een dichter, het innemendst. De door Siri Hustvedt gekozen structuur maakt het perfect mogelijk om een intiem verhaal te vertellen dat bij momenten tegenstrijdig is. Hierin ligt de grootste sterkte van De vlammende wereld.